29 stycznia 2024

Nowotwór mięsak u psów

Nowotwór mięsak u psów. Różne rodzaje mięsaków

Kiedy u Gabrysia rozpoznano mięsaka nerki, jednym z pierwszych pytań było: co właściwie oznacza słowo „mięsak”? W internecie pojawiały się informacje o mięsakach tkanek miękkich, kości, naczyń krwionośnych i narządów wewnętrznych. Łączyła je nazwa, ale przebieg choroby, możliwości leczenia i rokowanie potrafiły być zupełnie różne.

Właśnie dlatego powstał ten artykuł. Nie po to, żeby opisać mięsaka jako jedną chorobę, lecz żeby pokazać, jak wiele różnych nowotworów kryje się pod tym określeniem.

Czym jest mięsak?

Mięsak to nowotwór złośliwy wywodzący się z tkanek pochodzenia mezenchymalnego. Należą do nich między innymi tkanka łączna, tłuszczowa i mięśniowa, kości, chrząstki oraz naczynia krwionośne.

Nie jest to jednak jedna choroba. Samo zdanie „pies ma mięsaka” mówi zdecydowanie za mało, aby można było ocenić sposób leczenia lub rokowanie. Trzeba wiedzieć:

z jakiej tkanki wywodzi się guz;
gdzie jest położony;
jaki ma stopień złośliwości histologicznej;
czy można go całkowicie usunąć;
czy są obecne przerzuty.

Do mięsaków nie zaliczamy między innymi chłoniaka ani mastocytomy, czyli guza z komórek tucznych. To inne grupy nowotworów, wymagające odmiennego podejścia.

Mięsaki skóry i tkanki podskórnej

Określenie „mięsaki tkanek miękkich” najczęściej odnosi się do grupy guzów rozwijających się w skórze, tkance podskórnej oraz innych tkankach miękkich. Mogą do niej należeć między innymi włókniakomięsaki, tłuszczakomięsaki, śluzakomięsaki, guzy osłonek nerwów obwodowych czy mięsaki ściany naczyń.

Często mają postać zgrubienia lub guzka, który przez pewien czas może nie sprawiać psu bólu. Nie oznacza to jednak, że można go bezpiecznie obserwować bez diagnostyki. Niektóre mięsaki wrastają pomiędzy otaczające tkanki, przez co ich granice są większe, niż sugeruje wygląd guzka.

Tej konkretnej grupie poświęciliśmy osobny artykuł: Mięsak tkanek miękkich u psa: co oznacza diagnoza i dlaczego liczy się pierwsza operacja?.

Gabryś nie miał takiego mięsaka. Jego choroba dotyczyła nerki, dlatego informacji o skórnych i podskórnych mięsakach nie można bezpośrednio przenosić na jego przypadek.

Mięsaki narządów wewnętrznych

Mięsaki mogą rozwijać się także w narządach wewnętrznych, między innymi w nerkach, wątrobie, śledzionie, przewodzie pokarmowym czy przestrzeni zaotrzewnowej. Są to różne nowotwory, których zachowanie zależy od rodzaju komórek i miejsca powstania.

Wynik badania histopatologicznego Gabrysia wskazywał na niezróżnicowanego mięsaka nerki. Było to rozpoznanie dotyczące narządu wewnętrznego, a nie typowego mięsaka skóry lub tkanki podskórnej.

Mięsaki nerki występują u psów rzadko. Z tego powodu dostępnych jest mniej danych pozwalających dokładnie przewidzieć przebieg choroby, a decyzje dotyczące leczenia muszą być podejmowane indywidualnie.

Całą historię opisujemy w artykule Mięsaki u psów: historia Gabrysia.

Kostniakomięsak i inne mięsaki kości

Najczęściej rozpoznawanym pierwotnym nowotworem kości u psów jest kostniakomięsak (osteosarcoma). Może powodować ból, kulawiznę, obrzęk, a czasem złamanie kości osłabionej przez chorobę.

Kostniakomięsak zachowuje się inaczej niż większość mięsaków skóry. Ma duży potencjał do tworzenia przerzutów, dlatego jego leczenie zwykle nie ogranicza się do samego usunięcia miejscowej zmiany.

Naczyniakomięsak

Naczyniakomięsak (hemangiosarcoma) wywodzi się z komórek związanych z naczyniami krwionośnymi. Może rozwinąć się między innymi w śledzionie, sercu, wątrobie lub skórze.

Guzy położone w narządach wewnętrznych mogą pękać i powodować krwawienie do jamy brzusznej lub worka osierdziowego. Objawami mogą być nagłe osłabienie, blade błony śluzowe, przyspieszony oddech, powiększenie obrysu brzucha albo omdlenie. Taka sytuacja wymaga pilnej pomocy lekarza weterynarii.

Naczyniakomięsak jest mięsakiem, ale ze względu na swoją biologię nie powinien być przedstawiany jako typowy mięsak tkanek miękkich.

Mięsak histiocytarny

Mięsak histiocytarny wywodzi się z komórek układu odpornościowego. Może występować jako zmiana miejscowa lub choroba obejmująca wiele narządów. Również w tym przypadku sposób leczenia i rokowanie różnią się od postępowania przy typowym podskórnym mięsaku.

Dlaczego potrzebne jest badanie histopatologiczne?

Badanie USG, RTG lub tomografia pokazują położenie i rozległość zmiany, ale najczęściej nie pozwalają z całą pewnością ustalić jej rodzaju. Cytologia bywa pomocna, jednak w przypadku części mięsaków nie daje jednoznacznej odpowiedzi.

Podstawą rozpoznania jest badanie histopatologiczne fragmentu guza albo zmiany usuniętej podczas operacji. Niekiedy patolog zaleca dodatkowo badania immunohistochemiczne.

W opisie wyniku warto zwrócić uwagę na:

dokładne rozpoznanie;
stopień złośliwości, jeżeli można go określić;
aktywność mitotyczną komórek;
obecność martwicy;
ocenę marginesów chirurgicznych.

Dopiero po połączeniu wyniku histopatologicznego z badaniami obrazowymi i oceną stanu psa można rozmawiać o dalszym postępowaniu.

Jedna nazwa nie oznacza jednego rokowania

Nie można powiedzieć, że „mięsak zawsze szybko daje przerzuty” albo że „wystarczy go wyciąć”. Oba zdania mogą być prawdziwe w odniesieniu do konkretnego guza i całkowicie błędne w przypadku innego.

Dlatego w internecie warto szukać informacji według pełnego rozpoznania, a nie tylko słowa „mięsak”. Sposoby leczenia opisujemy szerzej w artykule Leczenie mięsaków u psów.

Ten cykl powstał ze względu na Gabrysia. Jego historia nauczyła nas, jak wiele może kryć się za jednym słowem zapisanym w wyniku histopatologicznym i jak ważne jest zadawanie lekarzom kolejnych pytań.

Na zdjęciu Gabryś, którego nie ma już z nami.